Dự báo năm 2026 sẽ có những đợt nắng nóng kỷ lục, đến sớm và kéo dài. Để bảo vệ vườn tược, đồng ruộng, bà con cần lưu ý 5 lời khuyên dưới đây từ bây giờ:
1. Quản lý nguồn nước: "Tích cốc phòng cơ, tích nước phòng hạn"Đừng đợi đến lúc mương rạch cạn khô mới lo. Bà con cần:
- Nạo vét kênh mương, ao hồ: Tận dụng thời gian này để khơi thông dòng chảy, tăng khả năng dự trữ nước tại chỗ.
- Kiểm tra hệ thống tưới: Sửa chữa ngay những chỗ rò rỉ. Nếu có điều kiện, hãy chuyển sang tưới nhỏ giọt hoặc tưới phun sương để tiết kiệm tối đa 30-50% lượng nước so với tưới tràn truyền thống.
- Trữ nước ngọt: Đối với bà con vùng ĐBSCL, cần chủ động đóng cống ngăn mặn sớm và tích trữ nước ngọt trong các túi chứa nước hoặc ao bạt.
2. "Mặc áo" cho đất: Giữ ẩm là sống cònNắng nóng gay gắt làm nước bốc hơi rất nhanh, khiến đất nứt nẻ, rễ cây bị "luộc" chín.
- Tủ gốc: Tuyệt đối không để đất trống. Hãy tận dụng rơm rạ, cỏ khô, xác bã thực vật hoặc dùng lưới nông nghiệp để che phủ gốc cây.
- Hạn chế làm cỏ sát gốc: Giữ lại một lớp cỏ thấp (cỏ dại có kiểm soát) để giữ bóng mát cho mặt đất và ngăn chặn bức xạ nhiệt trực tiếp.
3. Điều chỉnh chế độ dinh dưỡng: Tăng "sức đề kháng" cho câyCũng như con người, cây trồng cần "giải nhiệt" để chống chọi với sốc nhiệt.
- Bón thêm Kali và Silic: Hai chất này giúp cây tăng cường khả năng chịu hạn, làm vách tế bào cứng cáp hơn, hạn chế thoát hơi nước qua lá.
- Sử dụng phân hữu cơ, phân ủ mục: Giúp đất tơi xốp, giữ nước tốt hơn nhiều so với việc chỉ dùng phân hóa học.
- Hạn chế bón đạm (Ure) cao: Trong những ngày nắng nóng đỉnh điểm, đạm làm lá xanh mướt nhưng lại khiến cây mềm yếu, rất dễ bị "héo rũ" và thu hút sâu bệnh.
4. Thay đổi lịch thời vụ và kỹ thuật chăm sócĐừng làm theo thói quen cũ, hãy thích ứng theo thời tiết.
- Tưới cây vào lúc trời mát: Chỉ nên tưới vào sáng sớm hoặc chiều muộn. Tuyệt đối không tưới giữa trưa vì sẽ gây "sốc nhiệt" làm chết cây.
- Tỉa cành, tạo tán: Cắt tỉa bớt những cành vô hiệu, lá già để giảm bớt sự thoát hơi nước và giúp cây tập trung dinh dưỡng nuôi thân chính.
- Chọn giống chịu nhiệt: Nếu bà con sắp xuống giống vụ mới, hãy ưu tiên các bộ giống ngắn ngày, có khả năng chịu hạn, mặn tốt đã được địa phương khuyến cáo.
5. Chủ động theo dõi và "Phòng bệnh hơn chữa bệnh"Nắng nóng thường đi kèm với dịch bệnh (nhện đỏ, rầy cám, bệnh héo xanh...).
- Thăm đồng thường xuyên: Kiểm tra mặt dưới của lá và tình trạng đất mỗi ngày để phát hiện sớm các dấu hiệu thiếu nước hoặc sâu bệnh.
- Sử dụng các chế phẩm sinh học: Phun các loại vi lượng, Amino acid hoặc dịch rong biển để giúp cây hồi phục nhanh sau những giờ nắng gắt.