Thị trường xuất khẩu khởi sắc trở lại
Sau hơn một năm liên tục giảm sâu, thị trường lúa gạo đang phát đi nhiều tín hiệu tích cực khi giá xuất khẩu và giá lúa nội địa đồng loạt phục hồi. Tại ĐBSCL, nhiều doanh nghiệp xuất khẩu gạo bắt đầu tăng cường thu mua để đáp ứng các đơn hàng mới từ Philippines, Trung Quốc và khu vực châu Phi.
Theo Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA), hiện gạo Jasmine của Việt Nam được chào bán ở mức 513 - 517 USD/tấn, tăng khoảng 30 USD/tấn so với tháng trước. Gạo thơm 5% tấm dao động từ 510 - 520 USD/tấn, tăng khoảng 25 - 30 USD/tấn, tương đương mức tăng 5 - 7% so với cùng kỳ năm ngoái. Riêng gạo 5% tấm hiện cao hơn khoảng 100 USD/tấn so với thời điểm giảm sâu trước đây.
Không chỉ giá xuất khẩu tăng, thị trường nội địa tại ĐBSCL cũng khởi sắc rõ nét. Từ đầu tháng 5 đến nay, giá lúa tăng từ 200 - 300 đồng/kg, trong khi giá gạo tăng thêm khoảng 300 - 500 đồng/kg tùy chủng loại.
Cụ thể, lúa tươi OM 18 và Đài Thơm 8 hiện cùng dao động quanh mức 6.100 - 6.300 đồng/kg. Lúa OM 5451 được thu mua ở mức 5.600 - 5.700 đồng/kg, còn lúa IR 50404 phổ biến từ 5.400 - 5.500 đồng/kg. Trong khi đó, lúa OM 34 giao dịch quanh mức 5.100 - 5.200 đồng/kg.
Theo ông Nguyễn Văn Nhựt, Tổng Giám đốc Công ty CP Hoàng Minh Nhật, ở xã Trường Thành, TP Cần Thơ, cho biết: Thời gian gần đây doanh nghiệp liên tục nhận thêm đơn hàng từ thị trường xuất khẩu truyền thống nên nhu cầu thu mua lúa chất lượng cao tăng mạnh.
Điển hình các dòng gạo thơm, gạo chất lượng cao hiện được thị trường đón nhận tốt hơn. Giá phục hồi giúp doanh nghiệp mạnh dạn ký hợp đồng dài hạn, đồng thời tạo tâm lý tích cực cho nông dân bước vào vụ mới.
Còn theo nhiều doanh nghiệp tại An Giang và Đồng Tháp, thị trường châu Phi hiện được xem là khu vực còn nhiều dư địa cho gạo Việt Nam. Bên cạnh đó, Philippines vẫn duy trì là thị trường nhập khẩu lớn nhất của Việt Nam. Đây được xem là động lực quan trọng giúp thị trường gạo phục hồi trong những tháng cuối năm.
Đặc biệt trong thời gian qua Hiệp hội Lương thực Việt Nam cũng kiến nghị Chính phủ và các bộ, ngành tiếp tục tăng cường trao đổi với phía Trung Quốc và Philippines nhằm tạo điều kiện thuận lợi hơn cho hoạt động thương mại gạo. Đồng thời, cần làm việc với các hãng tàu để ổn định lịch trình vận chuyển, hạn chế tình trạng cắt giảm tuyến gây ảnh hưởng đến xuất khẩu.
Nông dân phấn khởi
Không khí thu hoạch lúa đông xuân muộn ở ĐBSCL những ngày này cũng trở nên nhộn nhịp hơn khi giá lúa tăng trở lại sau thời gian dài trầm lắng.
Ông Trần Văn Bé, thành viên HTX Dịch vụ nông nghiệp Phú Xuân, ở xã Tam Nông, tỉnh Đồng Tháp cho biết, chỉ trong vài tuần gần đây thương lái đã quay lại thu mua nhiều hơn, đặc biệt là các giống lúa chất lượng cao như Đài Thơm 8, OM 5451, ST24, ST25.
Trước đây giá xuống thấp nên bà con rất lo lắng. Nay giá tăng thêm vài trăm đồng mỗi ký nhưng nông dân rất phấn khởi vì lợi nhuận cải thiện rõ rệt. Còn những ruộng tham gia mô hình trồng lúa chất lượng cao giảm phát thải, giảm giống, giảm phân bón thì càng có lời hơn.
Theo ông Bé, hiện nhiều hợp tác xã đang chuyển mạnh sang sản xuất lúa chất lượng cao theo hướng an toàn, giảm phát thải để đáp ứng yêu cầu xuất khẩu. Việc liên kết với doanh nghiệp bao tiêu cũng giúp nông dân yên tâm sản xuất hơn trước.
Tại Đồng Tháp, Cần Thơ và An Giang là 3 địa phương đang có diện tích sản xuất lúa lớn nhất ở ĐBSCL, hiện ngành nông nghiệp đánh giá tín hiệu phục hồi của thị trường lúa gạo đang tạo động lực lớn cho cả doanh nghiệp lẫn người dân. Đặc biệt, những vùng triển khai Đề án 1 triệu hecta lúa chất lượng cao, phát thải thấp đang cho thấy hiệu quả rõ rệt trong việc giảm chi phí sản xuất.
Ông Lê Chí Thiện, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đồng Tháp, cho biết: Vụ đông xuân 2025 - 2026 toàn tỉnh đã cơ bản thu hoạch dứt điểm hơn 190.000 ha lúa với năng suất và chất lượng khá tốt. Hiện nay giá lúa gạo phục hồi giúp nông dân có thêm lợi nhuận sau thời gian khó khăn. Đặc biệt, các giống lúa chất lượng cao hiện đang được doanh nghiệp ưu tiên thu mua để phục vụ xuất khẩu.
Theo ông Thiện, Đồng Tháp sẽ tiếp tục triển khai vụ hè thu theo hướng giảm chi phí đầu vào, giảm lượng giống gieo sạ, sử dụng phân bón hợp lý và áp dụng kỹ thuật tưới ngập khô xen kẽ nhằm tiết kiệm nước, giảm phát thải khí nhà kính.
Bên cạnh đó, tỉnh tiếp tục mở rộng diện tích tham gia Đề án 1 triệu hecta lúa chất lượng cao, phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng ĐBSCL. Trong đó, ưu tiên xây dựng các vùng nguyên liệu lớn, liên kết chặt với doanh nghiệp xuất khẩu để nâng cao giá trị hạt gạo.
Đồng Tháp đẩy mạnh khuyến khích nông dân tham gia HTX, áp dụng quy trình canh tác bền vững như “1 phải 5 giảm”, SRP và cơ giới hóa đồng bộ. Đây là giải pháp quan trọng giúp giảm giá thành sản xuất, tăng lợi nhuận và nâng sức cạnh tranh cho hạt gạo Đồng Tháp.