Ông Bùi Văn Năng, nông dân nông dân xã Bình Đức (địa phận huyện Bến Lức, tỉnh Long An trước đây) đang thu hoạch ổi ruby-một giống ổi mới lạ, giống trái cây nhập ngoại. Ảnh: T.Đ
Trong ký ức của những người nông dân kỳ cựu tại tỉnh Tây Ninh mới như ông Bùi Văn Năng, xã Bình Đức (địa phận huyện Bến Lức, tỉnh Long An trước đây), nỗi ám ảnh về điệp khúc "được mùa mất giá" vẫn còn hiện hữu như một vết sẹo dài trong sự nghiệp canh tác.
Trước khi gặt hái được những thành tựu rực rỡ như hiện tại, ông Năng từng đặt cược tất cả nguồn lực gia đình vào các loại cây truyền thống như mía, chanh và thanh long theo hình thức chuyên canh diện tích lớn.
Tuy nhiên, "canh bạc" này đã khiến ông phải nếm trải những thất bại cay đắng. Đỉnh điểm của sự khủng hoảng là khi vườn thanh long của ông thua lỗ tới 600 triệu đồng, buộc người nông dân này phải đứt ruột bán đi những mảnh đất xương máu để trang trải nợ nần. Nhìn lại chặng đường đã qua, ông Năng đúc kết một bài học xương máu:
“Trồng độc canh khiến nông dân quá phụ thuộc vào sự may rủi của thị trường và biến động giá cả”, ông Năng bộc bạch.
Quyết không đầu hàng số phận, ông bắt tay vào cuộc cải tổ toàn diện. Từ vùng đất bưng biền khó canh tác, ông đã dùng phân hữu cơ và phân chuồng để hồi sinh độ phì nhiêu của đất, đặt nền móng cho một mô hình trồng tổng hợp hiện đại. Hiện nay, trên diện tích 3ha, ông đã sở hữu một "bộ sưu tập" khổng lồ với 20 loại trái cây đặc sản nhập khẩu từ Thái Lan và nhiều quốc gia khác.
Danh mục cây trồng trong vườn ông Năng phong phú đến mức bất cứ ai ghé thăm cũng phải ngỡ ngàng. Họ nhà Na có: Na Thái, na sầu riêng với kích thước và hương vị vượt trội. Dòng vú sữa có: Vú sữa lò rèn truyền thống đến các giống ngoại như vú sữa hoàng kim, vú sữa bơ hồng. Ngoài ra còn có các loại cây độc lạ, như: Ổi ruby ruột đỏ, ổi cẩm thạch, me Thái, cherry Mỹ, nhãn tím, chà là, nho thân gỗ và bòn bon.
Sự đa dạng này chính là "bảo hiểm" kinh tế vững chắc nhất. Khi một loại cây rớt giá hoặc chưa đến mùa thu hoạch, vẫn còn hàng chục loại cây khác gối đầu, đảm bảo dòng tiền luôn luân chuyển. Hơn thế nữa, việc chăm sóc cây đặc sản theo ông Năng là "rất sướng".
“Công đoạn vất vả nhất thực tế chỉ là việc bao trái để giữ gìn mẫu mã và chất lượng sạch”, ông Năng hồ hởi nói.
Tầm nhìn xa từ vườn cây ăn trái đặc sản mang "đa quốc tịch, xuất xứ"
Câu chuyện của ông Trần Văn Nết (xã Mỹ An) cũng là một minh chứng đắt giá cho sự nhạy bén với thị trường. Từ năm 2019, ông Nết đã chuyển đổi 6.000m2 sang trồng các loại mãng cầu Đài Loan, bưởi ruby và mãng cầu Thái. Với phương châm "ăn chắc mặc bền", ông khẳng định mô hình trồng xen canh này an toàn và hiệu quả hơn hẳn so với việc độc canh giữa thời điểm giá nông sản bấp bênh.
Bí quyết để các lão nông Tây Ninh chiếm lĩnh thị trường nằm ở quy trình canh tác sạch. Sau gần chục năm năm kiên trì với phân hữu cơ và thuốc vi sinh, trái cây từ các khu vườn này luôn đạt chuẩn về mẫu mã đẹp, hương vị đậm đà và độ an toàn tuyệt đối. Chính điều này đã giúp họ không chỉ thoát nghèo mà còn tiến tới làm giàu bền vững.
Ông Nết tính: Chỉ riêng một vụ thu hoạch ổi ruby, ông Nết thu về lãi ròng khoảng 20 triệu đồng; mãng cầu Thái mang lại lợi nhuận ổn định trên 100 triệu đồngnăm; vườn ổi của ông Năng đạt năng suất ấn tượng khoảng 17 tấn 0,5ha.
Sức hút từ các loại trái cây ngoại này lớn đến mức các chủ vườn luôn trong tình trạng "cháy hàng".
Thương lái vào tận vườn thu mua trái cây đạc sản. Ảnh: T.Đ
“Giá ổi ruby tại vườn luôn duy trì ổn định 10.000-12.000 đồng/kg, thương lái thường xuyên túc trực thu mua vì đáp ứng được nhu cầu đa dạng và tâm lý sính ngoại của người tiêu dùng”, ông Nết chia sẻ.
Anh Bảo Toàn, một thương lái chuyên thu mua trái cây ở khu vực miền Tây cho biết, hiện mô hình nông dân trồng cây đặc sản tổng hợp đang xuất hiện rải rác khá nhiều.
“Chủ yếu do tâm lý ngại khủng hoảng giá nông sản, muốn ăn chắc của bà con nông dân. Trồng kiểu này tôi thấy cũng hay, nhất là thương lái bán lẻ như bọn tôi muốn mua loại trái nào cũng có”, anh Toàn thổ lộ.
Sự thành công của mô hình vườn trái cây đặc sản tổng hợp không chỉ giúp những người nông dân như ông Năng tích lũy vốn để mua lại số đất đã mất trước đây mà còn mở ra một chương mới cho nông nghiệp Tây Ninh. Đây không còn là cuộc đua về số lượng, mà là cuộc cách mạng về chất lượng và sự đa dạng, khẳng định vị thế của người nông dân thế hệ mới: Làm chủ kỹ thuật, nhạy bén với thị trường và kiên định với nông nghiệp sạch.